Huwen en
samenwonen

Op het ogenblik dat twee mensen beslissen met elkaar te trouwen of samen te wonen kan de notaris daarbij adviseren.

Op het ogenblik dat twee mensen beslissen met elkaar te trouwen of samen te wonen kan de notaris daarbij adviseren.

Al te dikwijls wordt immers vastgesteld dat men veel leed en ongenoegen had kunnen vermijden door een notaris tijdig te raadplegen. Zorg dat het u niet overkomt.

Sinds 1 september 2018 zijn er belangrijke regels in verband met het erfrecht en het huwelijksvermogensrecht gewijzigd. De nieuwe regels geven bijkomende mogelijkheden aan mensen die aan successieplanning hebben gedaan, gehuwde en samenwonende partners. Aarzel niet om je bij een notaris te informeren!

In een notendop...

  • Trouwen.

    Gaat u trouwen? Gefeliciteerd! Wij hopen dat u een gelukkig leven tegemoet gaat. Maar naast de romantiek, zijn er in het huwelijk ook een aantal wettelijke rechten en plichten.
  • huwelijkstelsels.

    De drie belangrijkste huwelijkstelsels zijn: het stelsel van scheiding van goederen; het stelsel van de algehele gemeenschap van goederen en het stelsel van scheiding van goederen met gemeenschap van aanwinsten ofwel het wettelijk stelsel genoemd. 
  • Samenwonen.

    Een belangrijke beslissing! Ongetwijfeld bent u klaar voor het nieuwe leven met uw vriend of vriendin. Maar hebt u ook al even stilgestaan bij de juridische gevolgen van samen onder één dak te wonen? Aan een aantal zaken denkt u best even op voorhand. 

Algemene info

Wie ongehuwd samenwoont, hoeft niet te voldoen aan allerlei formaliteiten.
Aan ongehuwd samenwonen zijn ook geen bijzondere rechten en verplichtingen verbonden. Beide partners genieten een grote vrijheid.
Aan het huwelijk daarentegen zijn wel een aantal rechten en plichten verbonden.

Sinds 1 januari 2000 bestaat de tussenoplossing om wettelijk samen te wonen.
Deze wettelijke samenwoning biedt een minimale bescherming aan diegenen die niet kunnen of willen trouwen. Indien wettelijke samenwonenden een verrregaandere bescherming wensen dan de wet voorziet, kunnen zij een samenwoningscontract laten opstellen door de notaris. In de praktijk leken slechts weinig samenwonenden te kiezen voor deze wettelijke samenwoning.
Zoals verder op deze website zal blijken, hadden wettelijk samenwonenden immers vooral plichten en weinig rechten. Sedert 18 mei 2007werd een erfrecht ingevoerd voor wettelijk samenwonenden hetgeen een impact heeft op het aantal samenwonenden die voor de wettelijke samenwoonst zullen kiezen.

Bovendien kan de verklaring van wettelijke samenwoning, en dus de gevolgen ervan, eenzijdig door één van de partners worden herroepen.We gaan even kort in op de belangrijkste juridische verschillen tussen ongehuwd feitelijk en wettelijk samenwonen, en trouwen.

Veel mensen dromen van jongs af aan over hun huwelijk. Als man en vrouw door het leven gaan… bij veel mensen staat het huwelijk symbool voor eeuwige trouw en liefde.

Toch is een huwelijk tussen twee mensen méér dan mooie woorden en romantiek. Het huwelijk is een overeenkomst waarbij zowel de echtgenoot als de echtgenote bepaalde rechten en plichten krijgen tegenover elkaar.

Het huwelijksvermogensrecht bepaalt op welke manier het vermogen van de echtgenoten “verdeeld” zal worden na een overlijden van één van de partners of na een echtscheiding. Er bestaan immers regels die bepalen welke goederen van wie zijn: van beide echtgenoten, gemeenschappelijk en onverdeeld, of van één echtgenoot alleen.Alle getrouwde koppels zijn onderworpen aan een bepaald huwelijksstelsel, zelfs als ze geen huwelijkscontract hebben afgesloten. Sluiten koppels géén huwelijkscontract, dan vallen ze automatisch onder het “wettelijk” stelsel. Daarnaast kunnen ze kiezen om onderworpen te zijn aan het stelsel van “scheiding van goederen” of het stelsel van “de algehele gemeenschap”. Hiervoor moeten ze wel naar de notaris om een huwelijkscontract op te stellen.Het gekozen huwelijksstelsel is een statuut; een kader waarbinnen koppels zelf nog afspraken kunnen maken. Ze kunnen echter geen beslissingen nemen die onverenigbaar zijn met de regels die verbonden zijn aan het gekozen huwelijksvermogensstelsel.Juist omdat een huwelijksvermogensstelsel een grote invloed heeft op de vermogens van het koppel (en het bestuur ervan), kunnen zij steeds kiezen om van stelsel te veranderen. Dat kan zelfs tijdens het huwelijk. Ook hiervoor zal het koppel bij de notaris moeten aankloppen.

Sommige regels zijn op alle gehuwden van toepassing, ongeacht onder welk stelsel ze getrouwd zijn. Een huwelijkscontract mag dan ook geen bepalingen bevatten die in strijd zijn met deze “basisregels”.Enkele van deze onveranderlijke regels zijn:

  • De verplichting om samen te wonen, trouw te zijn en hulp en bijstand te verlenen aan elkaar
  • De bescherming van de gezinswoning
  • De verplichting om bij te dragen in de lasten van het huwelijk, in verhouding tot zijn vermogen

De samenleving is in de loop van de laatste jaren grondig veranderd. Steeds meer partners wonen samen zonder gehuwd te zijn. De redenen daarvoor zullen vaak verschillen. Sommigen verkiezen uit principe samen te wonen en niet te trouwen. Zij wensen een relatie zonder wettelijke verplichtingen en rechten, die ze eventueel gemakkelijker kunnen verbreken.

Anderen hebben financiële redenen om niet te trouwen.
Partners waarvan iemand nog gehuwd is, kunnen niet trouwen.
Jongeren wachten vaak om te trouwen. Bij wijze van proefhuwelijk wonen ze eerst samen om elkaar beter te leren kennen.
En ook oudere mensen wensen vaak niet (opnieuw) te huwen en wonen samen met hun levenspartner. Zij hoeden zich voor erfenisproblemen tussen de families of het verlies van hun overlevingspensioen.
Ten slotte mogen we de samenwonende broers en zussen, ouders en volwassen kinderen niet vergeten.

Waarom een speciale rubriek voor deze mensen?
Tussen gehuwde partners ontstaat er een juridische band en hun rechten en plichten zijn voor een groot deel wettelijk geregeld. Voor ongehuwde samenwoners bestaan er echter geen wettelijke regels.Deze vaststelling moet iets genuanceerd worden voor de wettelijk samenwonenden.Het beschrijven van de (beperkte) rechten en plichten voor de (wettelijk) samenwonenden, het nut of de noodzaak om het ontbreken aan juridische gevolgen toch te regelen en de weerslag op fiscaal vlak, komen in deze rubriek aan bod.

De ongehuwde partners die de vermogensrechtelijke gevolgen van hun samenwonen en het beëindigen van hun relatie willen vastleggen, moeten onderling afspraken maken. De wet regelt grotendeels het samenleven van gehuwden, maar over de feitelijke- en wettelijke samenwoning bestaan er weinig regels.

Nochtans gaan ook ongehuwde samenwoners samen bepaalde verbintenissen aan. Ze delen goederen, kosten, rekeningen en soms zelfs inkomsten. Terwijl er voor wettelijke samenwoners een regel bestaat die bepaalt dat de wettelijk samenwonende partners elk naar evenredigheid van hun middelen moeten bijdragen in de kosten van het samenwonen, is deze regel onbestaande voor feitelijke samenwoners.

Heel veel ongehuwde samenwoners wensen toch één en ander te regelen met betrekking tot hun samenwoning. Ze willen hun plichten en hun rechten met betrekking tot de vermogensrechtelijke aspecten van het samenwonen verfijnen, zodat er later geen discussies kunnen ontstaan. Dit kan allemaal door een “samenlevingsovereenkomst” op te stellen.Feitelijke samenwoners kunnen kiezen of ze hiervoor naar de notaris gaan. Wettelijke samenwoners moeten verplicht naar de notaris om een samenlevingsovereenkomst op te stellen. De wettelijke samenwoning is immers – in tegenstelling tot de feitelijke samenwoning – onderworpen aan een aantal regels en de notaris moet zeker zijn dat de inhoud van de samenlevingsovereenkomst strookt met deze regels.

Opgelet

Om als wettelijk samenwonende partner recht te hebben op een uitkering in het kader van het overlijden van de eerststervende partner als gevolg van een beroepsziekte (inclusief voor een ziekte veroorzaakt door asbest) of een arbeidsongeval,  is het opstellen van een specifieke notariële samenlevingsovereenkomst vereist.

In tegenstelling tot gehuwden genieten ongehuwde samenwonende partners immers niet zonder meer van een recht om een uitkering of een rente te ontvangen.

De regelgeving voorziet echter een uitzondering voor wettelijk samenwonende partners indien zij:

  1. Een notariële samenlevingsovereenkomst (verplichte vorm voor wettelijk samenwonende partners) opstellen
  2. waarin een wederzijdse hulpplicht is opgenomen
  3. die financiële gevolgen kan teweegbrengen, ook na de beëindiging van de wettelijke samenwoning.

Feitelijk samenwonende partners genieten niet van deze uitkeringen (ook niet indien ze een samenlevingsovereenkomst sluiten). Om in dit kader te genieten van uitkeringen zijn feitelijk samenwonende partners aangewezen op private verzekeringen.

Wilt u meer informatie over:

Cabes De notaris – uw vaste waarde!

Veelgestelde
vragen

Dankzij specifieke opleiding en ervaring is de notaris-bemiddelaar uitstekend geplaatst om mensen te begeleiden bij het zoeken naar een oplossing voor alle conflicten.

1 Hoe beëindig ik mijn wettelijke samenwoning?

Een wettelijke samenwoning kan op verschillende manieren beëindigd worden. Eerst en vooral eindigt een wettelijke samenwoning van rechtswege wanneer een koppel beslist om te trouwen of als één van de partners overlijdt. Een koppel kan ook in onderlinge toestemming beslissen om de samenwoning te beëindigen.

Belangrijk om te weten is dat een wettelijke samenwoning zelfs eenzijdig opgezegd kan worden.

Om een wettelijk samenwoning te beëindigen ga je alleen of met twee (afhankelijk van het al dan niet eenzijdig karakter van de beëindiging) een verklaring afleggen bij de ambtenaar van burgerlijke stand van je gemeente. De meeste gemeenten beschikken over een modelverklaring.

Bij een eenzijdige beëindiging zal de afwezige partner op de hoogte worden gesteld van de beëindiging van de wettelijke samenwoning door de aflevering van een gerechtsdeurwaardersexploot binnen de acht dagen na het afleggen van de schriftelijke verklaring. Het is de partner die de eenzijdige verklaring heeft afgelegd die de kosten draag van dit gerechtsdeurwaardersexploot.

Een verklaring afgelegd door de twee partners tezamen (aan de gemeente) is kosteloos.

2 Mijn vriend en ik hebben samen een woning gekocht waar we een tijdje in hebben gewoond. Sinds kort zijn we uit elkaar.

Moeten wij naar de notaris als we zelf afspraken kunnen maken over de lening?

Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen de eigendomsrechten op een woning en de betaling van de lening.

De verhouding in eigendomsrechten van de samenwonende partners komt vaak overeen met hun aandeel in de lening (bv. 50 % betalen van de lening = 50% eigendomsrechten), maar dit is niet steeds het geval. De eigendomsrechten van elk van de partners worden beschreven in de eigendomsakte. Wie de lening verder zal afbetalen kan praktisch van belang zijn voor de partners, maar op zich wijzigt dit de eigendomsakte, en dus de eigendomsrechten, niet.

Koppels die een woning samen hebben aangekocht of koppels die samen hebben gebouwd of gerenoveerd moeten dus op een zeker punt nadat ze uit elkaar zijn naar de notaris stappen om de eigendomsakte te wijzigen.

Het valt sterk aan te raden tijdig naar de notaris te stappen voor advies. Koppels die samen eigenaar zijn van een onroerend goed hebben na een scheiding verschillende mogelijkheden als het op de woning aankomt. Zo kunnen de ex-partners kiezen om de woning te verkopen, de ene partner kan het huis overnemen (“uitkopen”) of het koppel kan kiezen om in onverdeeldheid eigenaar te blijven.

De notaris is de aangewezen persoon om de ex-partners bij te staan bij deze moeilijk keuze.