Erven en
schenken

De regels over het erfrecht en schenkingen werden op sommige punten drastisch veranderd. Zal dit een invloed hebben op uw nalatenschap?

In een notendop...

Het erfrecht werd sinds 1 september 2018 in een nieuw jasje gestoken!

  • Onzekerheid.

    Naast het verdriet en de onzekerheden die een mens kunnen overspoelen in een rouwproces, moeten er een aantal administratieve en praktische zaken geregeld worden. Aan wat moet je denken wanneer een naaste is overleden?
  • Erfovereenkomst.

    Een erfovereenkomst kan toekomstige conflicten tussen erfgenamen vermijden, maar opgelet… niet alles is zomaar mogelijk. Wat mag en kan je regelen in een erfovereenkomst?
  • Bescherming.

    De wetgever heeft de langstlevende echtgenoot en de kinderen een speciale bescherming willen bieden als het op erven aankomt. Zij hebben recht op een wettelijk voorbehouden deel. Sinds 1 september 2018 is hierover één en ander veranderd.
  • Nalatenschap.

    Wie van je erft is één zaak, hoeveel je erfgenamen zullen betalen aan belastingen bij het erven van je nalatenschap een andere. De verschillende gewesten hanteren elk hun eigen successietarieven. Het Vlaams Gewest kent sinds 1 september 2018 nieuwe successietarieven.

Algemene info

Wie zijn volgens de wet onze erfgenamen?
Wanneer de overledene (de erflater) geen testament of huwelijkscontract heeft opgemaakt, wijst de wet de erfgenamen aan. Erven gebeurt immers niet zomaar willekeurig, maar in een welbepaalde volgorde.

Algemene principes

De wetgever heeft een rangschikking opgesteld en de erfgenamen ingedeeld in vier orden volgens hun bloedverwantschap. Een hogere orde sluit een lagere steeds uit. De rangschikking ziet er als volgt uit:

  1. alle afstammelingen van de erflater: kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen, …
  2. de ouders van de erflater samen met zijn broer(s) en zuster(s) en/of hun afstammeling(en)
  3. alle bloedverwanten in opgaande lijn: ouders, grootouders, overgrootouders…
  4. ooms, tantes en hun nakomelingen (neven en nichten dus), grootooms, groottantes.
Binnen de orde bepaalt de graad of men al dan niet erft. In rechte lijn zijn er zoveel graden als er generaties zijn tussen de personen.bv. tussen ouders en hun kinderen is er één generatie. Zij staan dus tot elkaar in de 1ste graad.

bv. tussen grootouders en kleinkinderen telt men twee generaties. Zij staan tot elkaar in de 2de graad.

In de zijlijn bepaalt men de graad via de gemeenschappelijke stamouders. Men telt de generaties vanaf de overledene tot de gemeenschappelijke stamouder (bv. ouder, grootouder,…)  in opgaande lijn. Vanaf deze stamouder daalt men vervolgens af tot aan de erfgenaam.

bv. Een zus is een bloedverwante in de 2de graad.

bv. Twee neven staan tot elkaar in de 4de graad. Er wordt dus geteld via ouders, respectievelijk  grootouders (gemeenschappelijke stam).

De langstlevende echtgenoot heeft in ons recht een bijzonder statuut. Ook de wettelijk samenwonende partner heeft een wettelijk erfrecht.
De regels van orde en graad worden samen toegepast. Op deze regels bestaan twee uitzonderingen: de plaatsvervulling en de kloving.

  • Plaatsvervulling doet zich voor wanneer een bloedverwant die zelf zou geërfd hebben reeds overleden is ofwel de nalatenschap heeft verworpen dan wel onwaardig is om te erven. Onwaardig om te erven is de persoon die de overledene heeft vermoord of een poging hiertoe heeft gedaan. Daarnaast kan iemand die veroordeeld is voor het toebrengen van slagen en verwondingen, voor verkrachting of sommige, andere geweldfeiten, eveneens door de rechter “onwaardig te erven” worden verklaard.Zijn plaats wordt ingenomen door zijn dichtste afstammelingen, die samen dan het deel krijgen dat normaal zou zijn toegekomen aan de vervangen erfgenaam. Zo zullen de kleinkinderen van de erflater (hun grootvader) samen de plaats innemen van hun vader (die overleden is, verworpen heeft of onwaardig is verklaard).
  • Als een overledene geen echtgenoot of afstammelingen en geen broers en/of zussen en/of afstammelingen van broers en/of zussen nalaat, is er sprake van kloving. In dit geval wordt de nalatenschap gesplitst in twee helften, waarvan de ene helft toekomt aan de bloedverwanten via vader (vaderlijke lijn) en de andere helft aan de bloedverwanten via moeder (moederlijke lijn). De regels van orde en graad worden dan binnen elke lijn afzonderlijk toegepast.

De reservataire erfgenamen
De wetgever heeft de langstlevende echtgenoot en de kinderen een speciale bescherming willen bieden als het op erven aankomt. Hoe dan ook moet een minimaal deel van de erfenis voor hen voorbehouden worden. Dit minimaal deel noemt men de “reserve”. Iedere persoon die aan successieplanning wil doen – door bijvoorbeeld te schenken of een testament op te stellen – moet rekening houden met de reserve van zijn kinderen en zijn echtgenoot. Men schenkt of stelt dus best een testament op ten belope van het vrije of “beschikbaar” deel.

Sommige erfgenamen hebben niet alleen een erfrecht, maar ze hebben ook een beschermd minimum erfdeel, een reserve.

De reserve mag niet aangetast zijn door eerder gedane schenkingen of legaten, op risico dat deze legaten en schenkingen “ingekort” worden. Iedere reservataire erfgenaam mag de inkorting vragen indien hij of zij meent dat zijn of haar reserve aangetast is.

Hoe wordt onderzocht of de reserve is aangetast?

Volstaat het als u becijfert hoe groot de nalatenschap van de overledene is op zijn sterfdag en daar dan de berekening van de reserve op loslaat? Neen. De wetgever heeft daar anders over beslist.
Stel: we houden bij de berekening van de reserve alleen rekening met wat de erflater bij zijn overlijden nalaat. Dan zou de wettelijke reserve snel haar betekenis en nut verliezen. U schenkt tijdens uw leven uw vermogen zo goed als volledig weg. Er blijft weinig of niets over en de wettelijke reserve wordt uitgehold. De reserve moet worden berekend op de nalatenschap zoals die er zou uitzien als de overledene tijdens zijn leven geen schenkingen had gedaan. Daarom wordt na het overlijden de ‘fictieve massa’ samengesteld. Die bestaat uit de erfgoederen die nog in de nalatenschap zitten, plus alle schenkingen die de overledene tijdens zijn leven deed. Ze is dus ‘fictief’, want de weggeschonken goederen zitten niet meer in het vermogen.

Vandaag zijn de reservataire erfgenamen:

  • de langstlevende echtgenoot (de wettelijk samenwonende partner heeft slechts een erfrecht, maar dit kan worden beperkt en is dus géén reserve!)
  • kinderen (of klein- of achterkleinkinderen indien het kind zelf overleden is of verworpen heeft)

Moet men een nalatenschap aanvaarden ?

Niet noodzakelijk. De wet laat u de keuze om:

  • zuiver te aanvaarden
  • te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving
  • te verwerpen

“Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving” en “verwerpen” gebeurt bij een notaris naar uw keuze.

Bezint eer u begint: zodra men de nalatenschap aanvaardt, kan men in principe niet meer verwerpen en als de erfenis werd verworpen kan men niets meer ontvangen uit deze nalatenschap. Ook na het aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving kan men niet meer zuiver aanvaarden of verwerpen.

Wanneer er geen schulden in de erfenis zitten, zullen erfgenamen in principe de nalatenschap zuiver aanvaarden. Dit houdt in dat zij de erfenis ontvangen, maar ook instaan voor de betaling van alle schulden. Overtreffen deze laatste het actief, dan zullen zij moeten bijleggen.Een nalatenschap aanvaarden hoeft niet op expliciet wijze te gebeuren, het kan stilzwijgend. Dit is een aandachtspunt, want het betekent dat erfgenamen die niet zeker zijn dat ze de nalatenschap willen aanvaarden, moeten opletten met bepaalde handelingen die ze verrichten. Zo kan het feit dat de erfgenaam de woning van de erflater leeghaalt of met de auto van de overledene rondrijdt, een rekening leeghaalt of een factuur van de erfenis voorschiet,… het vermoeden opwekken dat hij of zij de nalatenschap aanvaardt.

Wanneer vooraf niet geweten is of er nog schulden zijn, aanvaardt de erfgenaam het best onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dit is een procedure waarbij de notaris voorafgaandelijk een inventaris zal opstellen om een duidelijk beeld te krijgen van de activa en de schulden. Een belangrijk voordeel van deze mogelijkheid is dat de erfgenaam nooit méér schulden zal moeten betalen dan het actief dat hij erft. In het slechtste geval erft de erfgenaam dus gewoon niets. Is er een saldo (activa – de schulden), dan erft hij dit saldo. Hierop zal de erfgenaam wel successierechten moeten betalen.

Indien men weet dat er veel schulden zijn, dan verwerpt men de nalatenschap best meteen. Dan erft de erfgenaam niets, maar dan moet hij ook niet instaan voor de schulden. Aangezien hij niets erft, moet hij ook geen successierechten betalen.

Een testament is volgens ons burgerlijk wetboek “een steeds herroepbare akte, waarbij de erflater voor de tijd dat hij niet meer in leven zal zijn, over het geheel of een deel van zijn goederen beschikt”.

De erflater kan voor het geheel (algemeen legaat) of voor een gedeelte (bijzonder legaat of een legaat onder algemene titel) van zijn goederen een regeling treffen. Een testament kan steeds herroepen worden, er kunnen beschikkingen aan toegevoegd worden of er kan zelfs een geheel nieuw testament opgesteld worden.

Wat is het nut van een testament?

Een testament wordt vooral gebruikt door personen die geen kinderen hebben. De langstlevende gehuwde partner zonder kinderen erft wel het deel van de gemeenschap, maar de eigen goederen van de erflater komen in geval van afwezigheid van kinderen bij de familie van de erflater. Dit is niet altijd wat een gehuwd koppel gewenst zou hebben. Door een testament te maken voor de goederen die hen eigen zijn, kunnen zij ook die goederen laten toekomen aan de langstlevende.

Uiteraard is een testament ook een handig instrument voor successieplanning voor ongehuwde partners. Wettelijk samenwonenden erven immers slechts het vruchtgebruik op de gezinswoning en inboedel. Met een testament kunnen ze hun erfrecht vergroten of zelfs beperken.Het spreekt voor zich dat ook feitelijk samenwonende koppels baat kunnen hebben bij het opstellen van een testament. De wet kent hen immers geen enkel erfrecht toe. Willen de feitelijk samenwonende partners van elkaar erven, dan moeten ze dit zelf “organiseren”. Dit kan onder andere via een testament.

Ook voor mensen zonder dichte familie speelt het testament een belangrijke rol. Deze mensen kunnen immers een duo-legaat opstellen via een testament. Een duo-legaat is een testament waarbij, naast een begunstigde persoon (vaak een vriend of een ver familielid), ook een vzw of organisatie als erfgenaam wordt aangeduid. De organisatie of vzw erft een deel, maar moet daar tegenover alle successierechten betalen. Op die manier ontstaat er een win-win situatie, want beiden houden er netto meer aan over.

Vandaag is het onder bepaalde (strikte) voorwaarden toegelaten om afspraken te maken over een toekomstige nalatenschap. Dit is een gevolg van het nieuwe erfrecht dat in werking trad op 1 september 2018. Een erfovereenkomst kan toekomstige conflicten tussen erfgenamen vermijden. Opgelet, niet alles is zomaar mogelijk.

De nieuwe wet stelt een precies kader vast waarbinnen erfovereenkomsten opgesteld mogen worden. Dit geeft aan families meer mogelijkheden om hun nalatenschap in alle transparantie te regelen.Concreet zullen familieleden de volgende erfovereenkomsten kunnen afsluiten:

  • De globale erfovereenkomst of het familiepact (tussen de vader of/en de moeder en al hun vermoedelijke erfgenamen in rechte neerdalende lijn – denk hierbij aan kinderen, kleinkinderen en zelfs stiefkinderen).
  • De punctuele erfovereenkomst (tussen mede-erfgenamen).

Erven en schenken: nauw met elkaar verbonden

Tussen schenkingen en erfenissen is er een nauwe band. Schenkingen worden in principe immers aangerekend op het erfdeel van de begunstigde erfgenamen. Daarom is het belangrijk dat er geen onduidelijkheden bestaan over de schenkingen of andere voordelen en hun waarde. Met een erfovereenkomst kunnen families anticiperen op toekomstige conflicten hierover.

Omdat erfovereenkomsten een grote impact hebben op de erfenis van de kinderen is het opstellen van deze overeenkomsten onderworpen aan strenge formaliteitsvoorwaarden en termijnen. Alle partijen moeten zich houden aan deze formaliteiten.

Wilt u meer informatie over:

Familierecht , erfrecht , onroerende goederen , vennootschappen en bemiddelingen

Cabes De notaris – uw vaste waarde!

Veelgestelde
vragen

Dankzij specifieke opleiding en ervaring is de notaris-bemiddelaar uitstekend geplaatst om mensen te begeleiden bij het zoeken naar een oplossing voor alle conflicten.

1 Mijn moeder is een hoogbejaarde vrouw en kan niet meer zelfstandig wonen. Ik zou ze graag bij mijn gezin laten inwonen. Ik ben bang dat dit gepaard zal gaan met hoge kosten, kan ik iets regelen?

De zorgovereenkomst
Het gebeurt dat een bejaarde, een gehandicapte of een zorgbehoevende persoon gaat inwonen bij een familielid (meestal één van hun kinderen) en geniet van een thuisverzorging. Voor het familielid die instaat voor de thuisverzorging brengt dit heel wat veranderingen mee, ook op financieel vlak. Heel vaak wordt er dan ook gewerkt met een vorm van tegenprestatie of vergoeding voor de kosten van de thuiszorg.

Deze vergoeding kan bestaan uit het betalen van een deel van het pensioen van de bejaarde aan het zorgverstrekkend familielid of uit het betalen van een deel uit de nalatenschap van de bejaarde. Er kan ook gedacht worden aan een schenking onder last. De zorgovereenkomst kan ook gecombineerd worden met een huurovereenkomst indien de ouder inwoont. Een deel van de vergoeding is dan huur, een ander deel is dan zorg.

In deze situaties is het van belang om op voorhand alle afspraken, zorgverstrekkingen en kosten te kaderen in een (notariële) zorgovereenkomst.

Een zorgovereenkomst is een overeenkomst waarbij een persoon, meestal een familielid, zich verbindt om bepaalde zorgen te verstrekken aan een bejaarde (of zorgbehoevende persoon). Deze zorgen kunnen zeer uitéénlopend zijn: boodschappen doen, klusjes doen, zorgen voor het vervoer van de bejaarde persoon, de medische kosten beheren…

In de zorgovereenkomst wordt een inventaris gemaakt van al deze zorgtaken. Aan iedere taak kan een bepaald tarief worden gekoppeld. Zo is het duidelijk hoeveel de zorgbehoevende verzorgde persoon “verschuldigd” is aan zijn zorgverstrekker. In deze overeenkomst kan je ook meteen bepalen hoe deze kosten betaald zullen worden.

Waarom kan je hiervoor beter naar de notaris gaan?
Er zijn verschillende redenen om naar de notaris te stappen voor het opstellen van een zorgovereenkomst. Een eerste reden is dat een raming maken van alle inkomsten en kosten van de bejaarde niet altijd van een leien dakje loopt. Naast het bepalen van de taken van de zorgverstrekkende persoon, moet immers een hele financiële regeling uitgewerkt worden.

Het zorgcontract vinden we vooral terug in de familiale sfeer. Daarom is het is sterk aangewezen deze financiële regeling te bespreken met de andere kinderen van de inwonende bejaarde. Om latere conflicten te vermijden over het beheer van de rekeningen van hun ouder, moeten zij best ook akkoord gaan met de regeling. De notaris kan het gezamenlijk aanspreekpunt zijn van de kinderen.

Niet alleen omwille van de familiale vrede, maar ook om fiscale onduidelijkheden te vermijden, is de rol van de notaris belangrijk. Dit is het geval wanneer de vergoedingen voortkomen uit de (nog niet opengevallen) nalatenschap van de inwonende bejaarde. Op de waarde van de nalatenschap moet immers erfbelasting betaald worden. De waarde van de nalatenschap wordt berekend door de schulden af te trekken van het actief (de inkomsten) van de nalatenschap. De vergoedingen voor de verstrekte thuiszorg zijn een voorbeeld van aftrekbare schulden. Daarvoor moet de fiscus wél een bewijs hebben dat de ondertussen overleden persoon een schuld had tegenover één van zijn kinderen. Dit bewijs kan de familie leveren met een schriftelijke overeenkomst over het levensonderhoud en de financiële afspraken, die voorafgaandelijk werd opgesteld. In die zin kan de inhoud van een zorgovereenkomst toch een invloed spelen op de verschuldigde erfbelasting en de verdeling van de nalatenschap.

Bovendien heeft een notariële akte uitvoerbare kracht, waardoor de zorgverstrekkende persoon niet naar de rechtbank hoeft te gaan indien hij de betaling van bepaalde kosten wil afdwingen.

2 Mijn moeder heeft meer en meer last van geheugenverlies. Ik ben bang dat ze op termijn moeite zal hebben om haar rekeningen te beheren.

Kan ik iets doen om haar vermogen toch wat te beschermen voor de toekomst?

Iemand die geen verantwoorde beslissingen meer kan nemen over zijn vermogen, omdat hij of zij geen besef heeft van de gevolgen van die beslissing, noemt men een “wilsonbekwame” persoon. De lijn tussen een wilsbekwame en wilsonbekwame persoon is niet altijd eenvoudig te trekken. Soms kunnen mensen nog “heldere” momenten hebben.

Niemand weet wat de toekomst zal brengen als het op onze gezondheid aankomt. Gelukkig zijn er een paar zaken die je preventief kan regelen wanneer je vreest dat de gezondheid van een familielid in de toekomst achteruit zal gaan.

In het kader van vermogensbeheer kan de “zorgvolmacht” soelaas bieden. Met een zorgvolmacht (via een lastgeving) geeft het betrokken familielid de bevoegdheid aan één of meerdere personen om specifieke of algemene handelingen te stellen met betrekking tot zijn vermogen. Om een lastgevingovereenkomst te sluiten en een zorgvolmacht te geven moet hij wél nog wilsbekwaam zijn. Het is bijgevolg beter om dit niet te lang uit te stellen, indien zijn gezondheid sterk achteruit gaat.

Het groot voordeel van de zorgvolmacht is dat het ook voor de toekomst uitwerking kan hebben. Het familielid kan perfect bepalen dat zijn lasthebber (die persoon aan wie hij de zorgvolmacht geeft) slechts bepaalde handelingen zal kunnen stellen vanaf dat hijzelf het niet meer kan. In die zin kan een zorgvolmacht ook een rol spelen bij successieplanning. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is dat de lastgeving geregistreerd is in het Centraal Register voor Lastgevingen. Zonder registratie zal de zorgvolmacht van rechtswege beëindigen vanaf het moment dat hij wilsonbekwaam wordt.

Aarzel niet om de notaris hierover aan te spreken. Hij zal je op gepaste wijze kunnen adviseren over het nut van een zorgvolmacht.

3 Kan de notaris mij helpen als ik geld wil lenen aan mijn kind?

Het niet altijd gemakkelijk om projecten te financieren. Je wilt een bedrijf starten, een huis kopen, een wereldreis maken, maar de financiële kant van onze wildste dromen is vaak een reden om ze uit te stellen. Stel, je hebt een zoon of dochter die aan een dergelijk project wil beginnen. Als ouder heb je liever dat ze geen lening aangaan bij de bank. Je stelt dus voor om zelf een bedrag voor te schieten. Op die manier moeten er geen interesten betaald worden en laat je uw zoon- of dochterlief wat meer vrijheid. Maar toch… lenen is niet schenken. En hoe sterk het vertrouwen tussen jullie ook is, een lening zet je beter op papier, onder het motto “Woorden vervliegen, geschriften blijven”. Welke mogelijkheden zijn er en waarop let je best?

Je zoon of dochter kunnen een schuldbekentenis schrijven. Dit kan ofwel volledig met de hand, bijvoorbeeld “De heer en/of mevrouw ………….. erkent (erkennen) de som van …….. € (in volledige letters!) verschuldigd te zijn aan de heer en/of mevrouw……….” uiteraard met de handtekening. Voor de rest ben je vrij in het gebruik van woorden. Ofwel wordt diezelfde tekst getypt, maar dan moet er minstens eigenhandig geschreven worden “goed voor …. Euro (in volledige letters), gevolgd door de handtekening.

Een andere mogelijkheid bestaat in het opstellen van een leningsovereenkomst. Hier verbinden de twee partijen zich tegenover elkaar: de ene om geld uit te lenen, de andere om het geld terug te betalen. Hier moeten logischerwijze twee exemplaren geschreven worden.

Ben je niet zeker? Ga langs bij een notaris, hij zal je helpen bij het opstellen van het document. Het gebruik van de juiste woorden is immers van belang: een fout of onduidelijk woordgebruik kan gevolgen hebben bij je overlijden en voor veel discussies zorgen als je meerdere kinderen hebt.

Ben je bang dat uw zoon of dochter de zaak een beetje lichtjes opneemt? Dan is het gebruiken van een notariële akte een goede zaak. Niet alleen toon je aan dat je de zaak aux sérieux neemt, je geeft aan je lening bovendien een uitvoerbare titel. Dit betekent dat je desnoods beslag kunt leggen op goederen van je kind indien het weigert je terug te betalen. Bovendien kan je met een notariële akte een hypotheek vestigen als bijkomende waarborg.

Nog een tip: betaal het bedrag via een overschrijving met vermelding van de lening en laat je zoon of dochter de lening terugbetalen via een storting. Zo laten jullie beiden sporen na en kunnen jullie bewijzen dat het geld effectief is betaald en terugbetaald.

4 Waaruit bestaat de kostprijs van een akte?

Het niet altijd gemakkelijk om projecten te financieren. Je wilt een bedrijf starten, een huis kopen, een wereldreis maken, maar de financiële kant van onze wildste dromen is vaak een reden om ze uit te stellen. Stel, je hebt een zoon of dochter die aan een dergelijk project wil beginnen. Als ouder heb je liever dat ze geen lening aangaan bij de bank. Je stelt dus voor om zelf een bedrag voor te schieten. Op die manier moeten er geen interesten betaald worden en laat je uw zoon- of dochterlief wat meer vrijheid. Maar toch… lenen is niet schenken. En hoe sterk het vertrouwen tussen jullie ook is, een lening zet je beter op papier, onder het motto “Woorden vervliegen, geschriften blijven”. Welke mogelijkheden zijn er en waarop let je best?

Je zoon of dochter kunnen een schuldbekentenis schrijven. Dit kan ofwel volledig met de hand, bijvoorbeeld “De heer en/of mevrouw ………….. erkent (erkennen) de som van …….. € (in volledige letters!) verschuldigd te zijn aan de heer en/of mevrouw……….” uiteraard met de handtekening. Voor de rest ben je vrij in het gebruik van woorden. Ofwel wordt diezelfde tekst getypt, maar dan moet er minstens eigenhandig geschreven worden “goed voor …. Euro (in volledige letters), gevolgd door de handtekening.

Een andere mogelijkheid bestaat in het opstellen van een leningsovereenkomst. Hier verbinden de twee partijen zich tegenover elkaar: de ene om geld uit te lenen, de andere om het geld terug te betalen. Hier moeten logischerwijze twee exemplaren geschreven worden.

Ben je niet zeker? Ga langs bij een notaris, hij zal je helpen bij het opstellen van het document. Het gebruik van de juiste woorden is immers van belang: een fout of onduidelijk woordgebruik kan gevolgen hebben bij je overlijden en voor veel discussies zorgen als je meerdere kinderen hebt.

Wat moet ik aan de notaris betalen? Is alles wat ik betaal voor de notaris zelf? Mag de notaris mij aanrekenen wat hij wil? Wat zijn de eigenlijke aktekosten? Krijg ik een afrekening? Wanneer betaal ik? Moet ik ook BTW betalen? Kan ik op voorhand aan de notaris vragen wat de akte mij zal kosten?

Inleiding

Bij het tekenen van een akte moet u bepaalde kosten betalen.

1) Wat moet ik aan de notaris betalen?

Het totaal bedrag dat u bij de ondertekening van de akte betaalt, wordt hoofdzakelijk in drie delen opgesplitst :

  • De registratierechten
  • Het ereloon (en de BTW op het ereloon)
  • De eigenlijke aktekosten

2) Is alles wat ik betaal voor de notaris zelf?

Neen, de registratierechten maken meestal het grootste deel uit van de kosten en worden door de notaris doorgestort aan de fiscus.

De registratierechten zijn belastingen die verschillen volgens de aard van de akte en van gewest tot gewest.
(* In Vlaanderen spreekt men van ‘registratiebelasting’, in Brussel en Wallonië zijn het ‘registratierechten’)

Zo is bijvoorbeeld voor een verkoop in Vlaanderen een registratiebelasting van 7% verschuldigd op de koopsom en de lasten van de aankoop van een enige eigen gezinswoning (de aankoop van een bouwgrond of niet-gezinswoning is wel nog steeds onderworpen aan 10%).

In sommige gevallen kunnen koper(s) genieten een verlaagd tarief (bv. bij een ingrijpende energetische renovatie) van 6%. Informeer je hierover bij de notaris.

Voor andere akten gelden dan weer andere percentages; zo bedraagt het registratierecht 1 % voor een krediet.

Sinds 4 januari 2012 zijn notarissen ook onderworpen aan BTW op hun ereloon en op een deel van hun opzoekingskosten. Ook dit moet aan de staat doorgestort worden.

Bepaalde kosten zijn niet onderworpen aan BTW: de registratierechten, de inschrijvings- en transcriptiekosten van hypotheken en handlichtingen (zowel het hypotheekrecht, de honoraria van de hypotheekbewaarder als de kosten gelieerd aan deze hypothecaire operatie) en het rolrecht.

3) Mag de notaris mij aanrekenen wat hij wil?

Het notariële ereloon is door de overheid vastgelegd. Dit wil zeggen dat de notaris niet meer, maar ook niet minder mag vragen. ‘Notaris shoppen’ heeft dus geen zin.

Het tarief verschilt wel volgens het soort van akte.

4) Moet ik nog andere kosten betalen?

Bij elke akte komen er nog een aantal andere kosten kijken, zoals kadastrale uittreksels, bodemattesten, hypothecaire getuigschriften, fiscale, stedenbouwkundige en andere opzoekingen, …

Bij kredieten moet er ook nog een bepaald percentage aan het hypotheekkantoor betaald worden. De kosten voor deze akten liggen daarom hoger.

5) Krijg ik een afrekening?

Voor zover het al niet spontaan gebeurt zal de notaris u op eerste verzoek een opsplitsing in ereloon, registratierechten en aktekosten bezorgen.

6) Wanneer en hoe betaal ik ?

U betaalt de aktekosten bij de ondertekening van de akte, bij voorkeur met een overschrijving.

7) Moet ik ook BTW betalen ?

Bij een aankoop van nieuwbouw betaalt u in de regel BTW op de waarde van de gebouwen. De registratierechten betaalt u dan enkel op de waarde van de grond.

8) Kan ik op voorhand aan de notaris vragen wat de akte mij zal kosten?

Indien u hem alle gegevens bezorgt, deelt de notaris u voor de meest gevraagde akten de kosten mee. Op die manier komt u niet voor verrassingen te staan. U doet er zelfs goed aan om op voorhand bij de notaris te informeren.

Nog een tip: betaal het bedrag via een overschrijving met vermelding van de lening en laat je zoon of dochter de lening terugbetalen via een storting. Zo laten jullie beiden sporen na en kunnen jullie bewijzen dat het geld effectief is betaald en terugbetaald.

5 Wie doet de notariskeuze bij verkoop uit de hand?

Koper of verkoper?

Vele eigenaars zijn de mening toegedaan dat bij verkoop uit de hand zij alleen het recht hebben de notaris te kiezen die de verkoopakte zal opstellen. Anderzijds zijn vele kandidaat-kopers er vast van overtuigd dat de keuze van de notaris bij hen ligt. Wie heeft dan de juiste keuze?

Het antwoord luidt dat zowel de eigenaar als de kandidaat-koper ieder het recht hebben hun notaris aan te duiden.

De verkoopakte kan dus verleden worden voor meerdere notarissen en zonder dat dit een verhoging van kosten voor de koper met zich meebrengt.

Bovendien hebben makelaars of promotoren niet het recht om in de keuze van de notaris tussen te komen.

Bij een openbare verkoop liggen de zaken enigszins anders. Daar treedt enkel de notaris op die de openbare verkoop houdt.

Een verkoop uit de hand wordt gewoonlijk vastgelegd in een onderhandse overeenkomst (ook compromis genoemd). In deze overeenkomst, die zowel verkoper als koper verbindt, worden de prijs en modaliteiten van de verkoop vastgelegd, en meestal wordt dan een voorschot betaald. Het is op dat ogenblik dat de beide partijen hun notariskeuze moeten doen en dit ook schriftelijk vastleggen in de verkoopovereenkomst.

Het is van het grootste belang geen onderhandse verkoopovereenkomst te ondertekenen zonder deze grondig en met de meeste aandacht gelezen te hebben, of beter nog, zonder deze vooraf aan de notaris, op wie men beroep wenst te doen, voorgelegd te hebben. Deze laatste kan dan nagaan of de overeenkomst beantwoordt aan de bedoeling van partijen en/of deze geen bepalingen bevat die niet correct of onduidelijk zijn.

6 Waarom onmiddellijk een notaris inschakelen bij de aan- of verkoop van een onroerend goed?

Het kopen of verkopen van een onroerend goed is een belangrijke beslissing in uw leven.

Dergelijke stap vereist dus rijp beraad en een maximum aan voorzorgen. U hebt op dat moment nood aan deskundige raad.

Kortom, iemand die uw belangen ter harte neemt. Dit is de notaris, vermits hij gehouden is door een strikte deontologie die hem verplicht op objectieve wijze raad te geven aan beide partijen.

De notaris treedt van oudsher op bij vastgoedbemiddeling als sleutelfiguur vanaf de beslissing tot aan- of verkoop tot de ondertekening van de notariële akte.

Telkens hij de partijen bijstaat garandeert hij hen de noodzakelijke juridische zekerheid en zal daarvoor ondermeer talrijke opzoekingen verrichten.

Daarbij verlangt u als consument meer dan ooit een persoonlijke benadering, veeleer dan typecontracten die eenzijdig worden opgelegd.

De notarissen hebben hun dienstverlening de laatste jaren fel uitgebreid ook op informaticagebied.

Wanneer u de notaris van bij het begin aanspreekt hebt u de garantie op een transparante en juridisch waterdichte transactie.

De notaris is onpartijdig, onafhankelijk en verzorgt alle stappen van de verkoop vanaf de publiciteit, over het opmaken van de verkoopovereenkomst, tot het ondertekenen van de notariële akte.

Zo kiest u voor een volledige dienstverlening waarbij kwaliteit vooropstaat.